Serwer WWW to silnik Twojej strony internetowej. Od niego zależy, jak szybko ładują się podstrony, ile użytkowników może jednocześnie przeglądać witrynę i jak dobrze radzi sobie pod obciążeniem. Trzy największe nazwy na rynku to Apache, Nginx i LiteSpeed — każdy z inną filozofią, architekturą i mocnymi stronami.
W tym artykule porównamy je szczegółowo: od historii, przez benchmarki, po praktyczne zastosowania. Na końcu dowiesz się, który serwer WWW najlepiej sprawdzi się w Twoim przypadku.
Krótka historia trzech gigantów
Apache HTTP Server (1995)
Apache to weteran. Uruchomiony w 1995 roku jako rozwinięcie serwera NCSA HTTPd, przez ponad dekadę był absolutnym liderem rynku. Jego architektura opiera się na modelu process/thread-per-connection — dla każdego połączenia tworzy osobny proces lub wątek. To proste w zrozumieniu, ale zasobożerne przy dużym ruchu.
Kluczową cechą Apache jest .htaccess — pliki konfiguracyjne umieszczane w katalogach witryny, które pozwalają na zmianę ustawień serwera bez restartu. Miliony stron i wtyczek WordPress korzystają z .htaccess do obsługi przekierowań, autoryzacji i reguł rewrite.
Nginx (2004)
Nginx powstał jako odpowiedź rosyjskiego programisty Igora Sysoeva na tzw. problem C10K — obsługi 10 000 jednoczesnych połączeń. Zamiast modelu proces-per-połączenie, Nginx wykorzystuje architekturę event-driven (zdarzeniową) z asynchronicznym I/O. Dzięki temu zużywa znacznie mniej pamięci RAM i lepiej skaluje się przy dużym ruchu.
Nginx szybko zdobył popularność jako reverse proxy i load balancer, a z czasem stał się pełnoprawnym serwerem WWW. Nie obsługuje .htaccess — cała konfiguracja odbywa się w centralnych plikach, co wymaga restartu po zmianach.
LiteSpeed Web Server (2003)
LiteSpeed pojawił się rok przed Nginx, ale długo pozostawał w cieniu. Opracowany przez LiteSpeed Technologies, łączy zalety obu podejść: ma architekturę event-driven jak Nginx (szybkość i skalowalność), ale jest w pełni kompatybilny z Apache — obsługuje .htaccess, mod_rewrite i moduły Apache bez żadnych zmian w konfiguracji strony.
To oznacza, że zamiana Apache na LiteSpeed w środowisku hostingowym to operacja drop-in replacement — zero zmian po stronie użytkownika, natychmiastowy wzrost wydajności.
Udziały rynkowe w lutym 2026
Według danych W3Techs z lutego 2026, udziały rynkowe serwerów WWW prezentują się następująco:
| Serwer WWW | Udział rynkowy |
|---|---|
| Nginx | 33,0% |
| Cloudflare Server | 26,2% |
| Apache | 24,4% |
| LiteSpeed | 14,9% |
| Node.js | 5,6% |
Nginx jest liderem, wyprzedzając Apache od kilku lat. Ale najciekawszy jest LiteSpeed — z 14,9% udziału i rosnącym trendem. W segmencie hostingu współdzielonego (shared hosting) LiteSpeed jest jeszcze bardziej dominujący, ponieważ większość nowoczesnych firm hostingowych przechodzi na niego z Apache.
Apache, choć wciąż na trzecim miejscu, systematycznie traci udział — w 2020 roku miał ponad 35%.
Architektura — dlaczego to ma znaczenie
Apache: model prefork/worker
Apache domyślnie działa w trybie prefork — każde połączenie obsługuje osobny proces. Przy 1000 jednoczesnych użytkowników oznacza to 1000 procesów, każdy zużywający 10-30 MB RAM. To szybko prowadzi do wyczerpania zasobów na serwerze współdzielonym.
Tryb worker i event (dostępne od Apache 2.4) częściowo rozwiązują ten problem, używając wątków zamiast procesów. Jednak Apache nadal musi parsować pliki .htaccess przy każdym żądaniu, co generuje dodatkowe odczyty z dysku.
Nginx: event-driven
Nginx obsługuje tysiące połączeń w ramach kilku procesów worker. Każdy worker używa mechanizmu epoll (Linux) do asynchronicznej obsługi I/O. Efekt: 10 000 jednoczesnych połączeń zużywa tyle RAM-u, co 100 połączeń na Apache.
Wadą jest brak wsparcia dla .htaccess — każda zmiana konfiguracji wymaga edycji plików centralnych i restartu/reload serwera. Na serwerze dedykowanym to drobnostka, ale na hostingu współdzielonym to poważne ograniczenie.
LiteSpeed: najlepsze z dwóch światów
LiteSpeed łączy event-driven I/O z pełną kompatybilnością Apache. Zamiast parsować .htaccess przy każdym żądaniu (jak Apache), LiteSpeed kompiluje reguły .htaccess do wewnętrznego formatu i cachuje je w pamięci. Rezultat: kompatybilność Apache + wydajność zbliżona do Nginx, a w wielu scenariuszach nawet lepsza.
Benchmarki — twarde liczby
Benchmarki przeprowadzone przez LiteSpeed Technologies (metodologia z http2benchmark.org, wyniki powtarzalne) na serwerze Vultr 1GB RAM z NVMe SSD, WordPress z odpowiednimi wtyczkami cache:
Testy HTTP/2 (100 000 żądań, 100 użytkowników)
| Serwer | Żądania/s | MB/s | Błędy |
|---|---|---|---|
| LiteSpeed + LSCache | 69 618 | 270,4 | 0 |
| Nginx + FastCGI Cache | 6 025 | 24,5 | 0 |
| Apache + W3TC | 826 | 3,1 | 0 |
LiteSpeed obsługuje 12 razy więcej żądań na sekundę niż Nginx i 84 razy więcej niż Apache w teście HTTP/2 z WordPress.
Testy HTTP/1.1 (100 użytkowników)
| Serwer | Żądania/s | MB/s |
|---|---|---|
| LiteSpeed + LSCache | 28 360 | 119,3 |
| Nginx + FastCGI Cache | 5 730 | 24,2 |
| Apache + W3TC | 1 000 | 4,1 |
Nawet w starszym protokole HTTP/1.1, LiteSpeed jest 5 razy szybszy od Nginx i 28 razy szybszy od Apache.
Kontekst benchmarków
Warto dodać, że te testy pochodzą od producenta LiteSpeed — co naturalnie budzi pytanie o obiektywność. Jednak:
- Metodologia jest publiczna i powtarzalna (http2benchmark.org)
- Kluczowy czynnik to wbudowany cache serwerowy LiteSpeed (LSCache) — Nginx i Apache polegają na zewnętrznych wtyczkach
- W testach bez cache różnice są mniejsze, ale LiteSpeed nadal wygrywa dzięki event-driven I/O
Niezależne testy społeczności hostingowej potwierdzają, że LiteSpeed z LSCache to obecnie najszybsze rozwiązanie dla WordPress na rynku.
Kluczowe funkcje — porównanie
| Cecha | Apache | Nginx | LiteSpeed |
|---|---|---|---|
| Architektura | process/thread | event-driven | event-driven |
| .htaccess | tak | nie | tak (cachowane) |
| mod_rewrite | tak | nie (własna składnia) | tak |
| HTTP/2 | tak (od 2.4.17) | tak | tak |
| HTTP/3 (QUIC) | nie natywnie | eksperymentalnie | tak (natywnie) |
| Wbudowany cache | nie | FastCGI cache | LSCache (pełny page cache) |
| Kompresja Brotli | moduł | moduł | wbudowane |
| WebSocket | moduł | tak | tak |
| Ochrona DDoS | moduł (mod_evasive) | limitowanie | wbudowane throttling |
| ModSecurity | tak (synchroniczne) | tak (zewnętrznie) | tak (asynchroniczne) |
| Licencja | open source (Apache 2.0) | open source (BSD) | komercyjny (+ OpenLiteSpeed) |
| Panel hostingowy | cPanel, DA, Plesk | ograniczone | cPanel, DA, Plesk, CyberPanel |
HTTP/3 i QUIC — przyszłość internetu
HTTP/3 to najnowsza wersja protokołu HTTP, oparta na QUIC zamiast TCP. Oznacza to szybsze nawiązywanie połączeń (0-RTT), lepszą obsługę niestabilnych sieci (mobile!) i mniejsze opóźnienia.
LiteSpeed obsługuje HTTP/3 natywnie od kilku lat — bez dodatkowej konfiguracji. Nginx ma eksperymentalne wsparcie, Apache — praktycznie żadne. To daje LiteSpeed realną przewagę, szczególnie dla użytkowników mobilnych.
Wbudowany cache — game changer
To największa różnica między LiteSpeed a konkurencją. LSCache działa na poziomie serwera WWW, nie jako zewnętrzna wtyczka PHP:
- Zero narzutu PHP — cachowane strony serwowane bezpośrednio z pamięci serwera
- Tag-based purging — inteligentne czyszczenie cache (np. po dodaniu komentarza odświeża tylko ten post)
- ESI (Edge Side Includes) — cachowanie fragmentów strony z różnym TTL
- Dedykowane wtyczki — LiteSpeed Cache for WordPress, Joomla, Magento, PrestaShop
Apache i Nginx polegają na zewnętrznych rozwiązaniach (W3TC, WP Rocket, FastCGI cache), które działają na poziomie PHP lub reverse proxy — wolniej i mniej inteligentnie.
WordPress — który serwer wybrać?
WordPress to ponad 40% wszystkich stron w internecie. Wybór serwera WWW ma tu kluczowe znaczenie, ponieważ WordPress jest aplikacją PHP — zasobożerną i podatną na wolne działanie bez odpowiedniego cache.
Apache + WordPress
Klasyczne połączenie. Działa, bo WordPress od zawsze był projektowany z myślą o Apache (.htaccess, pretty permalinks). Ale:
- Wolniejszy niż alternatywy pod obciążeniem
- Wymaga zewnętrznych wtyczek cache (W3TC, WP Super Cache, WP Rocket)
- Większe zużycie RAM-u
- Brak natywnego HTTP/3
Nginx + WordPress
Szybszy od Apache, ale wymaga dodatkowej konfiguracji:
- Brak .htaccess — reguły permalink trzeba ręcznie dodać do konfiguracji Nginx
- FastCGI cache przyspiesza, ale nie jest tak inteligentny jak LSCache
- Świetny jako reverse proxy przed Apache (popularna konfiguracja)
- Problematyczny na hostingu współdzielonym (brak .htaccess = brak kontroli użytkownika)
LiteSpeed + WordPress
Najlepsze połączenie dla WordPress:
- Pełna kompatybilność z .htaccess — zero problemów z wtyczkami WordPress
- LiteSpeed Cache for WordPress — darmowa, najlepsza wtyczka cache na rynku
- Optymalizacja obrazów, minifikacja CSS/JS, lazy loading — wszystko w jednej wtyczce
- Object cache z Redis/Memcached — wbudowana obsługa
- QUIC/HTTP/3 z automatu
- Ochrona brute-force dla wp-login.php na poziomie serwera (nie PHP!)
Popularne firmy hostingowe wybierające LiteSpeed dla WordPress to m.in. A2 Hosting, Cloudways, HostArmada i wiele polskich hostingów.
Bezpieczeństwo
| Funkcja | Apache | Nginx | LiteSpeed |
|---|---|---|---|
| ModSecurity (WAF) | tak (sync) | tak (extern) | tak (async, szybszy) |
| Ochrona brute-force | moduł | konfiguracja ręczna | wbudowana |
| Anti-DDoS | mod_evasive | rate limiting | wbudowane throttling + reCaptcha |
| Strict HTTP validation | tak | tak | tak |
| CloudLinux CageFS | kompatybilny | ograniczone | pełna kompatybilność |
| SSL/TLS 1.3 | tak | tak | tak |
LiteSpeed wyróżnia się asynchronicznym silnikiem ModSecurity — na Apache ModSecurity działa synchronicznie, co spowalnia każde żądanie. LiteSpeed przetwarza reguły WAF w tle, nie blokując obsługi kolejnych żądań.
Wbudowana ochrona DDoS z automatycznym reCaptcha na poziomie serwera (bez wtyczek PHP) to kolejny atut niedostępny w Apache i Nginx.
Kiedy wybrać który serwer?
Wybierz Apache, gdy:
- Zarządzasz starszymi aplikacjami wymagającymi specyficznych modułów Apache
- Potrzebujesz maksymalnej elastyczności konfiguracji przez .htaccess
- Twoja infrastruktura jest już oparta na Apache i nie planujesz migracji
- Używasz specyficznych modułów (mod_perl, mod_python)
Wybierz Nginx, gdy:
- Budujesz infrastrukturę od zera (serwer dedykowany, VPS)
- Potrzebujesz wydajnego reverse proxy lub load balancera
- Obsługujesz głównie statyczne pliki lub aplikacje Node.js/Python
- Masz zespół DevOps do zarządzania konfiguracją
Wybierz LiteSpeed, gdy:
- Prowadzisz stronę WordPress, WooCommerce lub PrestaShop
- Korzystasz z hostingu współdzielonego
- Chcesz najlepszą wydajność bez rezygnacji z kompatybilności .htaccess
- Potrzebujesz HTTP/3 i wbudowanego cache
- Zależy Ci na bezpieczeństwie (anti-DDoS, WAF, brute-force protection)
OpenLiteSpeed — darmowa alternatywa
LiteSpeed Enterprise jest oprogramowaniem komercyjnym (licencja per serwer). Ale istnieje OpenLiteSpeed — wersja open source z większością kluczowych funkcji:
- Event-driven architektura
- LSCache
- HTTP/3 i QUIC
- Obsługa PHP przez LSAPI
- Panel CyberPanel (darmowy)
Różnice względem wersji Enterprise: brak kompatybilności z .htaccess (jak Nginx!), mniej opcji konfiguracji, brak integracji z cPanel/DirectAdmin. Ale dla VPS i projektów DIY to znakomita opcja.
Który serwer ma IQHost?
IQHost używa LiteSpeed Enterprise na wszystkich serwerach hostingowych. Wybór był podyktowany trzema czynnikami:
- Wydajność — LiteSpeed jest najszybszym serwerem WWW dla stron PHP/WordPress, co potwierdzają niezależne testy
- Kompatybilność — pełne wsparcie .htaccess, mod_rewrite, mod_security — klienci nie muszą nic zmieniać po migracji
- Bezpieczeństwo — wbudowany anti-DDoS, asynchroniczny WAF, ochrona brute-force
W połączeniu z dyskami NVMe, Redis, PHP 8.x i automatycznym LiteSpeed Cache daje to jedną z najszybszych platform hostingowych w Polsce.
Każdy klient IQHost ma dostęp do wtyczki LiteSpeed Cache for WordPress — najszybszej wtyczki cache na rynku, działającej na poziomie serwera, nie PHP. To oznacza, że nawet strona bez żadnej optymalizacji ładuje się szybciej na IQHost niż na hostingach opartych o Apache.
Podsumowanie
| Kryterium | Apache | Nginx | LiteSpeed |
|---|---|---|---|
| Wydajność | najsłabsza | dobra | najlepsza |
| WordPress | dobra kompatybilność | wymaga konfiguracji | idealna (LSCache!) |
| .htaccess | tak | nie | tak |
| HTTP/3 | nie | eksperymentalnie | tak |
| Cache | zewnętrzny | FastCGI cache | wbudowany LSCache |
| Licencja | open source | open source | komercyjny (+ OLS) |
| Hosting shared | popularne | rzadkie | najlepsze |
Dla większości stron internetowych w 2026 roku — szczególnie opartych o WordPress — LiteSpeed jest najlepszym wyborem. Łączy szybkość Nginx z kompatybilnością Apache i dodaje wbudowany cache, HTTP/3 oraz zaawansowane zabezpieczenia.
Apache wciąż ma swoje miejsce w specyficznych zastosowaniach, a Nginx pozostaje królem reverse proxy i load balancingu. Ale jeśli wybierasz hosting dla strony firmowej, bloga lub sklepu — szukaj hostingu z LiteSpeed.
Szukasz hostingu z LiteSpeed Enterprise, NVMe i wbudowanym cache? Sprawdź pakiety IQHost — od 30,68 zł/rok ze stałą ceną bez podwyżek.
Sprawdz pakiety IQHost | Bezplatna migracja
Czy ten artykuł był pomocny?
LiteSpeed + NVMe + wbudowany cache. Konfiguracja serwera dopasowana do WordPressa — bez ręcznego tuningowania. Strony ładują się w ułamku sekundy.
